Κατάθλιψη μετά τον τοκετό | Τι, πού, πώς, πότε και γιατί (+ο σημαντικός ρόλος των μικροθρεπτικών συστατικών)

Η γέννηση ενός μωρού μπορεί να προκαλέσει ένα συνονθύλευμα ισχυρών συναισθημάτων, από ενθουσιασμό και χαρά μέχρι φόβο και άγχος. Μπορεί όμως να οδηγήσει και σε κάτι που ίσως δεν περιμένει η νέα μαμά, σε κατάθλιψη. Οι περισσότερες νέες μητέρες βιώνουν μετά τον τοκετό τα λεγόμενα «baby blues» (μελαγχολική διάθεση), τα οποία συνήθως περιλαμβάνουν εναλλαγές της διάθεσης, κλάματα, άγχος και δυσκολία στον ύπνο. Τα baby blues συνήθως ξεκινούν μέσα στις πρώτες δύο με τρεις ημέρες μετά τον τοκετό και μπορεί να διαρκέσουν έως και δύο εβδομάδες.

Ωστόσο, ορισμένες νέες μητέρες βιώνουν μια πιο σοβαρή, μακροχρόνια μορφή κατάθλιψης, γνωστή ως επιλόχειος κατάθλιψη. Σπάνια, μια ακραία διαταραχή της διάθεσης που ονομάζεται επιλόχειος ψύχωση μπορεί επίσης να αναπτυχθεί μετά τον τοκετό. Η επιλόχειος κατάθλιψη δεν είναι ελάττωμα του χαρακτήρα ή αδυναμία. Μερικές φορές είναι απλώς μια επιπλοκή του τοκετού. Η άμεση θεραπεία μπορεί να βοηθήσει μια γυναίκα να διαχειριστεί τα συμπτώματά της και να συνδεθεί με το μωρό της.

Συμπτώματα των baby blues

Τα σημάδια και τα συμπτώματα των baby blues – τα οποία διαρκούν μόνο λίγες ημέρες έως μία ή δύο εβδομάδες μετά τη γέννηση του μωρού – μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Μεταβολές της διάθεσης
• Άγχος
• Θλίψη
• Ευερεθιστότητα
• Αίσθημα υπερφόρτωσης
• Κλάμα
• Μειωμένη συγκέντρωση
• Προβλήματα όρεξης
• Προβλήματα στον ύπνο

Συμπτώματα κατάθλιψης μετά τον τοκετό

Η επιλόχειος κατάθλιψη μπορεί αρχικά να θεωρηθεί λανθασμένα ως baby blues, αλλά τα σημάδια και τα συμπτώματα είναι πιο έντονα, διαρκούν περισσότερο και μπορεί τελικά να επηρεάσουν την ικανότητα της μητέρας να φροντίζει το μωρό και να χειρίζεται άλλες καθημερινές εργασίες. Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό, αλλά μπορεί να αρχίσουν νωρίτερα – κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή αργότερα – έως και ένα χρόνο μετά τη γέννηση.

Τα σημάδια και τα συμπτώματα της επιλόχειου κατάθλιψης μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Καταθλιπτική διάθεση ή έντονες εναλλαγές της διάθεσης
• Υπερβολικό κλάμα
• Δυσκολία στο δέσιμο με το μωρό
• Απόσυρση από την οικογένεια και τους φίλους
• Απώλεια της όρεξης ή κατανάλωση φαγητού πολύ περισσότερου από το συνηθισμένο
• Αδυναμία ύπνου (αϋπνία) ή πολύς ύπνος
• Υπερβολική κόπωση ή απώλεια ενέργειας
• Μειωμένο ενδιαφέρον και ευχαρίστηση σε δραστηριότητες που η γυναίκα συνήθιζε να απολαμβάνει
• Έντονη ευερεθιστότητα και θυμός
• Φόβος ότι δεν είναι καλή μητέρα
• Απελπισία
• Αισθήματα αναξιότητας, ντροπής, ενοχής ή ανεπάρκειας
• Μειωμένη ικανότητα να σκέφτεται καθαρά, να συγκεντρώνεται ή να παίρνει αποφάσεις
• Ανησυχία
• Σοβαρό άγχος και κρίσεις πανικού
• Σκέψεις ότι θα βλάψει τον εαυτό ή το μωρό της
• Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας

Αν δεν αντιμετωπιστεί, η επιλόχειος κατάθλιψη μπορεί να διαρκέσει πολλούς μήνες ή και περισσότερο.

Ψύχωση μετά τον τοκετό

Με την επιλόχειο ψύχωση – μια σπάνια κατάσταση που συνήθως αναπτύσσεται μέσα στην πρώτη εβδομάδα μετά τον τοκετό – τα σημεία και τα συμπτώματα είναι σοβαρά. Συγκεκριμένα, μια γυναίκα με ψύχωση μετά τον τοκετό μπορεί να παρουσιάσει:

• Σύγχυση και αποπροσανατολισμό
• Εμμονικές σκέψεις σχετικά με το μωρό
• Ψευδαισθήσεις και παραληρητικές ιδέες
• Διαταραχές του ύπνου
• Υπερβολική ενέργεια και διέγερση
• Παράνοια
• Απόπειρες να βλάψει τον εαυτό ή το μωρό της

Η επιλόχειος ψύχωση μπορεί να οδηγήσει σε απειλητικές για τη ζωή σκέψεις ή συμπεριφορές και απαιτεί άμεση θεραπεία.

Κατάθλιψη μετά τον τοκετό σε νέους πατέρες

Οι νέοι πατέρες μπορεί επίσης να εμφανίσουν επιλόχειο κατάθλιψη. Μπορεί να αισθάνονται θλίψη ή κόπωση, να είναι συγκλονισμένοι, να βιώνουν άγχος ή να έχουν αλλαγές στις συνήθειες διατροφής και ύπνου – τα ίδια συμπτώματα που βιώνουν οι μητέρες με επιλόχειο κατάθλιψη.

Οι πατέρες που είναι νέοι, έχουν ιστορικό κατάθλιψης, αντιμετωπίζουν προβλήματα στις σχέσεις τους ή δυσκολεύονται οικονομικά κινδυνεύουν περισσότερο από επιλόχεια κατάθλιψη. Η επιλόχειος κατάθλιψη στους πατέρες – που μερικές φορές ονομάζεται πατρική επιλόχειος κατάθλιψη – μπορεί να έχει τις ίδιες αρνητικές επιπτώσεις στις σχέσεις των συντρόφων και στην ανάπτυξη του παιδιού όπως και η επιλόχειος κατάθλιψη στις μητέρες.

Εάν ένας νέος πατέρας αντιμετωπίζει συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της συντρόφου του ή κατά τον πρώτο χρόνο μετά τη γέννηση του παιδιού τους, πρέπει να μιλήσει με έναν επαγγελματία υγείας. Παρόμοιες θεραπείες και υποστηρίξεις που παρέχονται στις μητέρες με επιλόχειο κατάθλιψη μπορεί να είναι επωφελείς για τη θεραπεία της κατάθλιψης στους πατέρες.

Πότε πρέπει να γίνει η επίσκεψη στον γιατρό

Εάν μια γυναίκα αισθάνεται κατάθλιψη μετά τη γέννηση του μωρού του, μπορεί να διστάζει ή να ντρέπεται να το παραδεχτεί. Ωστόσο αν παρουσιάσει συμπτώματα baby blues ή επιλόχειου κατάθλιψης, πρέπει να προγραμματίσει ένα ραντεβού με τον γιατρό του και εάν έχει συμπτώματα που υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχει επιλόχειο ψύχωση, πρέπει να ζητήσει αμέσως βοήθεια.

Είναι σημαντικό να καλέσει το συντομότερο δυνατό το γιατρό του εάν τα σημάδια και τα συμπτώματα της κατάθλιψης έχουν κάποιο από αυτά τα χαρακτηριστικά:

• Δεν εξασθενούν μετά από δύο εβδομάδες
• Χειροτερεύουν
• Δυσκολεύουν τη φροντίδα του μωρού
• Δυσκολεύουν την ολοκλήρωση των καθημερινών εργασιών
• Περιλαμβάνουν σκέψεις βλάβης του μωρού ή του ιδίου

Η έμφαση στο διατροφικό σκέλος

Τα μικροθρεπτικά συστατικά ή αλλιώς αυτές οι θρεπτικές ουσίες που προσφέρουν ενέργεια έχουν τα καλύτερα θρεπτικά συστατικά για την καταπολέμηση της κατάθλιψης. Οι επιστήμονες στο Ινστιτούτο Ιατρικής έχουν καθορίσει τις ποσότητες μικροθρεπτικών συστατικών για την ημερήσια κατανάλωση, που αναφέρονται ως RDAs (Συνιστώμενη Διατροφική Παροχή) με βάση την ηλικία, το φύλο και το στάδιο ζωής.

Τα μικροθρεπτικά συστατικά απαρτίζονται από βιταμίνες, και ανόργανα στοιχεία, δηλαδή μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Δεν αποδίδουν θερμίδες, όπως τα μακροθρεπτικά συστατικά, ωστόσο είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για άλλες λειτουργίες όπως ενδεικτικά η αντιμετώπιση της κατάθλιψης, η παραγωγή ενέργειας, η καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού και του αιμοποιητικού συστήματος και πολλά άλλα.

Είναι απαραίτητο, να τρώτε μία μεγάλη ποικιλία από πολύχρωμα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα από όλες τις μεγάλες ομάδες τροφίμων. Αυτό θα μεγιστοποιήσει την πρόληψη θρεπτικών συστατικών. Θα πρέπει να αναφερθεί πως υπάρχουν ενδείξεις ότι τα χαμηλά επίπεδα σεληνίου στον οργανισμό συνδέονται με την κατάθλιψη. Οι βιταμίνες Β αποτελούν ασπίδα για την ύπουλη αυτή νόσο. Η αύξηση της πρόσληψής τους από τροφές και συμπληρώματα μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων της. Επιπλέον, ο ψευδάργυρος παίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτή τη δύσκολη ψυχική μάχη.

Θα πρέπει να θυμόμαστε πως εκτός από την ισορροπημένη διατροφή η οποία πολλές φορές θα πρέπει να συνδυάζεται με εξειδικευμένα συμπληρώματα, η άθληση, η αποφυγή αλκοόλ, η ξεκούραση κ.λπ. πρέπει να είναι δεδομένα.

Ο νούμερο ένας σύμμαχος συνδυαστικά με τη διατροφή