Blog
Η στιγμή της εξωσωματικής
Γράφει η Harroula Bilali BSc, MMedSc, Επιστημονική Διευθύντρια Fertilovit® Ελλάδας & Κύπρου
Υπάρχει μια στιγμή που την ξέρουν όλες όσες έχουν κάνει εξωσωματική γονιμοποίηση. Δεν είναι το ραντεβού με τον γιατρό, ούτε η πρώτη ενδεχομένως ένεση. Είναι εκείνο το πρωινό που φοράς την ποδιά του χειρουργείου, κάθεσαι στον καναπέ της μονάδας έξω από τα χειρουργεία που θα πραγαμτοποιηθεί η ωοληψία και περιμένεις. Ο χρόνος γίνεται συχνά ανυπόφορος. Και μέσα σου, χωρίς να το ζητήσεις, δημιουργείται ξαφνικά η ερώτηση, ίδια ακριβώς στις περισσότερες ασθενείς:
«Έκανα ό,τι μπορούσα;»
Έχω δει αυτή τη στιγμή εκατοντάδες φορές στην μονάδα IVF που συνεργάζομαι. Στην Ελλάδα, στις Ηνωμένες Πολιτείες στη διάρκεια της μετεκπαίδευσης μου, δίπλα στους εμβρυολόγους συναδέλφους μου και δίπλα στα ζευγάρια που ζητούν τη βοήθεια μου. Και αν είναι ένα πράγμα στο οποίο επιμένω και το οποίο αποτελεί πλέον σημαντική παράμετρο αναφοράς σε όλα τα επιστημονικά συνέδρια που συμμετέχω είναι το εξής: η στιγμή της εξωσωματικής δεν κρίνεται ΜΟΝΟ τη στιγμή της εξωσωματικής. Κρίνεται και στους 3+ μήνες που προηγήθηκαν, εκεί που είσαι εσύ απέναντι σε αυτό που προσπαθείς να πετύχεις.
Τα δεδομένα άλλαξαν. Και οι ασθενείς το κατάλαβαν πρώτοι.
Πριν από κάποια χρόνια, η προετοιμασία για μια εξωσωματική ξεκινούσε ουσιαστικά με το πρωτόκολλο διέγερσης. Ό,τι είχε προηγηθεί θεωρούνταν «γενικές συμβουλές»: τρώγε καλά, κοιμήσου, μην αγχώνεσαι.
Σήμερα ξέρουμε πολύ περισσότερα. Ξέρουμε ότι το ωάριο που θα ληφθεί την ημέρα της ωοληψίας δεν «γεννιέται» εκείνη την ημέρα. Έχει διανύσει μια πορεία ωρίμανσης μηνών, μέσα σε ένα ωοθυλακικό μικροπεριβάλλον που τρέφεται, οξειδώνεται, φλεγμαίνει ή προστατεύεται ανάλογα με το τι ζει η γυναίκα καθημερινά. Ξέρουμε ότι η σπερματογένεση είναι ένας κύκλος περίπου εβδομήντα ημερών, και ότι το σπέρμα της ημέρας της ωοληψίας φτιάχτηκε κάπου στα μέσα της άνοιξης αν είμαστε καλοκαίρι. Ξέρουμε ότι το οξειδωτικό στρες, η ινσουλινοαντίσταση, η ανεπάρκεια βιταμίνης D, τα χαμηλά επίπεδα φυλλικού και η χρόνια υποκλινική φλεγμονή δεν είναι «λεπτομέρειες ευεξίας». Είναι βιολογία γαμετών.
Το πιο ενθαρρυντικό όμως δεν είναι η επιστήμη. Είναι η αλλαγή στους ίδιους τους ανθρώπους.
Όλο και περισσότεροι ασθενείς έρχονται πλέον στο ιατρείο έχοντας ήδη κάνει κάποιας μορφής προετοιμασία. Ή έστω τα βασικά. Ρωτούν για την ποιότητα των ωαρίων, εάν μπορούν να κάνουν κάτι για αυτό. Ζητούν πιο ειδικές σύγχρονες εξετάσεις. Έρχονται με ερωτήσεις, όχι μόνο με το άγχος της διαδικασίας. Και αυτό δεν το έφερε ο φόβος για το τι θα ακολουθήσει και αν θα πετύχει. Το έφερε η ωριμότητα μιας γενιάς που κατάλαβε ότι δεν είναι παθητικός παρατηρητής της θεραπείας της.
Αυτή είναι, για μένα, η μεγαλύτερη πρόοδος στον τομέα της εξωσωματικής. Να συμμετέχεις ενεργά στη θεραπεία σου, και να διεκδικείς το καλύτερο για εσένα.
Οι 90 ημέρες που δεν διαπραγματεύομαι
Είναι ο πιο πρακτικός αριθμός που έχω να σου δώσω.
Τρεις μήνες. Τόσο χρειάζεται ένα ωοθυλάκιο για να διανύσει τα τελικά, ευαίσθητα στάδια της ωρίμανσής του. Τόσο περίπου χρειάζεται και ένας πλήρης κύκλος σπερματογένεσης. Τρεις μήνες (τουλάχιστον) είναι το διάστημα στο οποίο ό,τι κάνεις έχει πραγματικά χρόνο να αποτυπωθεί στη βιολογία του γαμέτη από τον οποίο θα προκύψει το έμβρυο, υπέρ σου. Τη γενετική δεν μπορείς να την αλλάξεις. Καθετί όμως επιγενετικό, έχεις ως ένα βαθμό την ικανότητα να το κάνεις.
Και εδώ είναι το κρίσιμο: το παράθυρο αυτό δεν περιμένει. Κλείνει μόνο του, με ή χωρίς εσένα. Κάθε εβδομάδα που περνά αναξιοποίητη δεν είναι μια εβδομάδα που θα την πάρεις πίσω αργότερα με μια εντατικοποίηση τον τελευταίο μήνα. Η βιολογία δεν κάνει bulk. Χρειάζεται ρουτίνα. Και αυτή τη ρουτίνα θέλουμε να σε βοηθήσουμε να χτίσεις από εδώ και πέρα.
Η ρουτίνα είναι η θεραπεία που ελέγχεις ΕΣΥ
Στην εξωσωματική υπάρχουν πολλά που δεν ελέγχεις. Δεν ελέγχεις το απόθεμα των ωοθηκών σου. Δεν ελέγχεις πώς θα απαντήσεις στη διέγερση. Δεν ελέγχεις τη γενετική του εμβρύου.
Ελέγχεις όμως τη ρουτίνα σου. Και η ρουτίνα δεν είναι μικρό πράγμα, γιατί είναι το μόνο εργαλείο που δουλεύει κάθε μέρα, ακόμα και τις μέρες που εσύ δεν έχεις κουράγιο.
Η δική μου ρουτίνα προετοιμασίας αφορά τρία επίπεδα:
Πρώτο, το θεμέλιο: το μεσογειακό πρότυπο διατροφής. Όχι δίαιτα. Πρότυπο. Ελαιόλαδο, όσπρια, ψάρι, λαχανικά, ξηροί καρποί, ελάχιστα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Καθαρή πρωτεΐνη από άπαχο κρέας και αυγά. Φρούτα εποχής. Νερό. Είναι το διατροφικό μοντέλο με τα καλύτερα και περισσότερα δεδομένα στην αναπαραγωγική υγεία και το μόνο που αντέχει σε βάθος χρόνου, γιατί δεν σε αναγκάζει να κάνεις υπερβολές
Δεύτερο, τα βασικά που τα ξέρεις αλλά τα αμελείς. Ύπνος επτά έως οκτώ ώρες, γιατί εκεί ρυθμίζεται ο άξονας υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθηκών. Καθημερινή κίνηση μέτριας έντασης, χωρίς υπερβολές. Διακοπή καπνίσματος, για τον άνδρα εξίσου με τη γυναίκα. Περιορισμός αλκοόλ. Διαχείριση του στρες με τρόπο που όντως εφαρμόζεις, όχι με τρόπο που ακούγεται καλά. Συνηθίζω να λέω: η εξωσωματική είναι ευκαιρία για τον πιο υγιή και πιο δυνατό εαυτό σου. Είναι εύκολη; Σε καμία περίπτωση. Ποτέ. Σε κάνει να χάνεις τον εαυτό σου. Όμως μέσα από τις δυσκολίες εξελισσόμαστε. Και δεν είσαι μόνος ή μόνη σε αυτό.
Τρίτο, η στοχευμένη ορθομοριακή υποστήριξη. Εδώ σταματούν οι γενικές συμβουλές και αρχίζει η εξατομίκευση. Στους πιο ψαγμένους και απαιτητικούς με διατροφογενωμική για γονιμότητα. Σε αυτούς που έχουν ήδη μία διάγνωση στα χέρια τους, με στοχευμένα μικροθρεπτικά συσταατικά ανάλογα με το τι επίδραση έχει η παθολογία τους στα ωάρια, τα σπερματοζωάρια και το ενδομήτριο. Προοπτικά στην υγιή εξέλιξη μίας κύησης.
Γιατί η εξατομίκευση είναι το παν
Η προετοιμασία μιας γυναίκας με PMOS (Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Ωοθηκικό Σύνδρομο) μπορεί να διαφέρει με την προετοιμασία μιας γυναίκας με ενδομητρίωση. Η γυναίκα άνω των τριάντα πέντε, σαράντα ετών έχει διαφορετικές ανάγκες από τη γυναίκα που ετοιμάζεται για μεταφορά κατεψυγμένου εμβρύου από δωρεά ωαρίων. Ο άνδρας με επιβαρυμένο δείκτη κατακερματισμού DNA χρειάζεται άλλη αντιοξειδωτική στρατηγική από τον άνδρα με φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα.
Αυτό ακριβώς κάνει η σειρά Fertilovit®: δεν σου δίνει μία φόρμουλα για όλους. Σου δίνει μία φόρμουλα που αντιστοιχεί στο δικό σου προφίλ, με δοσολογίες μελετημένες, με ενεργές μορφές θρεπτικών συστατικών και με ελβετοαυστριακή σχεδίαση και γερμανική βιοτεχνολογική παραγωγή πίσω τους.
Το φυλλικό οξύ σε βιοδιαθέσιμη μορφή για όσες φέρουν πολυμορφισμό MTHFR. Το σελήνιο και ο ψευδάργυρος, που συμβάλλουν στη φυσιολογική γονιμότητα και αναπαραγωγή. Η βιταμίνη Ε και το σελήνιο, που συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Η ινοσιτόλη στη σωστή αναλογία για το μεταβολικό προφίλ. Το DHA για τη μετέπειτα κύηση. Δεν είναι «συμπληρώματα». Είναι το κομμάτι της ρουτίνας που καλύπτει αυτό που η διατροφή, ακόμη και η άριστη, δεν προλαβαίνει ενδεχομένως να καλύψει μέσα σε ενενήντα μέρες.
Πώς θέλω να φτάσεις σε εκείνο το πρωινό
Θέλω να έρθει η μέρα της ωοληψίας και να μη χρειάζεται να αναρωτηθείς αν έκανες αρκετά. Θέλω να είσαι δυνατή και να ξέρεις πως έχεις κάνει ότι περνούσε από το χέρι σου, και πως αυτό είναι το καλύτερο δώρο προς τον εαυτό σου, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.
Θέλω να ξέρεις ότι τους τελευταίους τρεις μήνες κοιμόσουν σωστά, έτρωγες σωστά, κινήθηκες, σταμάτησες ό,τι έβλαπτε και πήρες, καθημερινά, ακριβώς αυτό που το δικό σου σώμα χρειαζόταν. Όχι επειδή σου το υποσχέθηκε κάποιος ως εγγύηση. Δεν υπάρχουν εγγυήσεις στην αναπαραγωγική ιατρική και όποιος σου πει το αντίθετο δεν σε σέβεται. Έχουμε φτάσει πλέον σε ασύληπτα πριν από κάποια χρόνια ποσοστά επιτυχίας ακόμα και σε γυναίκες με πολύ προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία, αλλά αυτό δε σημαίνει πως η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι εύκολη ούτε πως επειδή εσύ θεωρητικά είσαι ένα “εύκολο” περιστατικό θα πετύχεις με την πρώτη. Στην εξωσωματική δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Η μόνη εγγύηση είναι πως εάν δημιουργήσεις μία υγιεινή ρουτίνα το σώμα σου θα αλλάξει προς το καλύτερο. Και η διάθεση, η ενέργεια, η αυτοπεποίθηση σου. Η προετοιμασία σου δεν είναι για την εξωσωματική. Είναι για ΕΣΕΝΑ. Επειδή αυτό αξίζεις.
Και επειδή έτσι φτάνεις σε εκείνη τη στιγμή με ήσυχη συνείδηση. Και η ήσυχη συνείδηση, στη διαδρομή αυτή, αξίζει όσο και το πρωτόκολλο.
Ξεκίνα σήμερα. αυτό που αξίζεις.
Η Harroula Bilali BSc, MMedSc είναι Μοριακή Βιολόγος με εξειδίκευση στη λειτουργική και αναπαραγωγική βιολογία / IVF και το μικροβίωμα, Επιστημονική Διευθύντρια των Fertilovit® Ελλάδας & Κύπρου.
Τα Fertilovit® είναι συμπληρώματα διατροφής. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο μιας ισορροπημένης δίαιτας. Συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό σας.
